Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Çalışma Prensibi

Elektrikli araçlar popülerliğini dünya genelinde artırırken elektrikli araç şarj istasyonları da yaygınlaşmaya ve hizmet kalitesini yükseltmeye devam ediyor. Elektrikli araç şarj istasyonlarının hizmetini belirleyen en önemli unsur, çalışma prensiplerinden geliyor. Elektrikli araç şarj istasyonu çalışma prensibi elektriğinden kaynağından alınıp bir kablo vasıtasıyla elektrikli aracın bataryasına iletilmesinden oluşuyor. Çalışma prensibi temelde bu kadar sade olsa da hız ve verimliliği etkileyen ve şarj istasyonlarının kapasitesine göre değişen unsurlar mevcut. Elektrikli araç kiralama hizmetinden faydalanmadan önce elektrikli araç şarj istasyonu çalışma prensibi hakkındaki bu kapsamlı yazıyı okumanızda fayda var.

Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Nedir?

Elektrikli araç şarj istasyonu elektrikli araçların (EV) ve plug-in hibrit araçların bataryalarının doldurulduğu istasyonlara deniyor. Sıfır emisyon ve düşük karbon ayak izine sahip olan elektrikli araçlarda şarj, geleneksel yakıtlar yerine bataryalarının elektrik kaynağıyla şarj edilmesiyle yapılıyor. İhtiyaç duydukları elektrik de halka açık, bireysel ya da filo kullanım tiplerine sahip olan elektrikli araç şarj istasyonları, Alternatif Akım (Ac) ve Doğru Akım (DC) olmak üzere iki farklı akım tipinde hizmet sunuyor. Şarj istasyonu çalışma prensibi, bu mevcut akımlar üzerinden şekilleniyor.

Şarj İstasyonlarının Çalışma Prensibi

Şarj istasyonları enerji kaynağından aldığı gücü elektrikli aracınızın bataryasına aktarılmasını sağlayan bir arayüz olarak çalışıyor. Temel olarak şarj istasyonu çalışma prensibi; şebekeden aldığı elektriği, elektrikli aracınızın pillerine uyumlu hale dönüştürmek olarak açıklanıyor. Şarj istasyonu bu yöntemle aracınızın şarj olmasını sağlıyor. Enerji transferi için aracınızla uyumlu bir kablo kullanılıyor. Şarj istasyonları batarya dolum hızı, batarya sağlığı, elektrik akışının yoğunluğu üzerinde belirleyici oluyor. Şarj süresi ise aracınızın batarya kapasitesi, batarya kalitesi ve ömrü ve şarj istasyonunun enerji gücüne bağlı olarak değişiyor.

Esasen her pil doğru akım (DC) ile şarj edilme özelliğine sahip. Ancak şebekeden alınan elektrik kaynağı alternatif akım (AC) olma özelliği taşıyor. Bu nedenle elektrik gücünü kullanabilmek için AC/DC dönüştürücü kullanılıyor. DC şarj istasyonları bu dönüşümü çok hızlı şekilde yapabiliyor ve böylelikle bir elektrikli araç bataryası yarım saat gibi bir sürede şarj olabiliyor.

Şarj İstasyonu Türleri ve Özellikleri

Elektrikli araç şarj istasyonlarını alternatif akım (AC), doğru akım (DC) ve ev tipi elektrikli araç şarj istasyonları olarak saymak mümkün. bunları evde şarj istasyonu, halka açık şarj istasyonu ve hızlı şarj istasyonu diye isimlendirmek de mümkün. Buna göre elektrikli araç şarj istasyonu türleri ve özellikleri şöyle açıklanıyor:

1. Hızlı Şarj İstasyonları: Hızlı şarj istasyonları çoğunlukla DC tipi şarj kullanıyor. Bu şarj istasyonlarında aracınızı ortalama 30 dakikada şarj etmeniz mümkün oluyor. Hızlı şarj istasyonları sunduğu hızlı hizmete karşılık şarj istasyon türleri arasında en pahalı grubu oluşturuyor. Elektrikli aracınız için maliyet çıkarırken şarj ücreti hesaplama konusunu da değerlendirmeye alabilirsiniz.
2. Halka Açık AC ve DC Şarj İstasyonları: Halka açık şarj istasyonları,AVM, süpermarket, açık otopark gibi alanlarda bulunabiliyor. Bu istasyonların hem AC hem de DC şarj sunan çeşitlerinden hizmet alınabiliyor. Halka açık istasyonların en önemli artısı yoldayken ya da yaşadığınız/çalıştığınız bölgeye yakın şarj istasyonu bulma şansına sahip olmanız. Türkiye elektrikli araç şarj haritası ile size en yakın şarj istasyonlarını öğrenebilirsiniz.
3. Evde Şarj İmkanı Sunan Wallbox İstasyonları: Elektrikli aracınızı evinizde, şebeke elektriğinden de şarj edebilirsiniz. Tabii ev tipi şarj, en uzun süren şarj türünü oluşturuyor. Ev içinde Seviye 1 denilen saatte yaklaşık 6 ila 8 km doldurma kapasitesine sahip akım tipiyle doldurma yapılabiliyor. Bu da aracın tam şarjı için 24 saate yakın bir vakte ihtiyacınız olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte evde şarj istasyonunun gece şarj etme ve böylece gün içinde elektrikli aracınızın hazır olması gibi bir avantajı da var.

Şarj İstasyonlarında Kullanılan Bağlantı Tipleri

Şarj istasyonlarında aracınızı şarj ederken aracınızın priziyle şarj istasyonunun çıkışının birbiriyle uyumlu olması büyük önem taşıyor. Bunu sağlamak için şarj istasyonlarının bağlantı tipleriyle ilgili bilgi sahibi olmak gerekiyor. Şarj istasyonlarında iki tip AC ve iki tip DC olmak üzere dört tip bağlantı bulunuyor. Bu bağlantı tipleri ve özellikleri şöyle:

1. AC Tip 1: Tek fazlı bağlantı tipi olan AC Tip 1, aracınızı 7,4 kW'a kadar bir hızda şarj etmenize imkan sunuyor. Tabii batarya kapasiteniz ve şarj istasyonunun gücüne bağlı olarak bu hız değişebiliyor. Bu bağlantı tipi, Amerikan araçlarında yaygın olarak kullanılıyor.
2. AC Tip 2: Bu bağlantı tipi üç fazlı fişler olarak geçiyor ve daha hızlı şarj imkanı sunuyor. AC Tip 2 bağlantısında ev için şarj gücü 22 kW olurken, halka açık şarj istasyonlarında ise 43 kW’ya kadar çıkabiliyor. AC Tip 2, Avrupa ve Asya elektrikli araçları için standart olarak kabul görüyor.
3. CHAdeMO: DC şarj tipinden biri olan CHAdeMo, hızlı şarj sunan sistemler arasında geliyor. Bu bağlantı tipiyle 100 kW’a kadar şarj mümkün olabiliyor. Asya araçlarında yaygın olarak bulunuyor.
4. CCS: Bu fiş, hızlı şarj amacıyla AC Tip 2’nin geliştirilmiş versiyonunu oluşturuyor. AC ve DC şarjı destekleyen CCS, 350 kW’ye kadar şarj etme olanağı sunuyor.

Şarj İstasyonlarının Geleceği

Elektrikli araçların avantajları arttıkça EV kullanımı da artış gösteriyor. Bu da elektrikli şarj istasyonlarına duyulan ihtiyacı artmasına, şarj istasyonlarının yaygınlaşmasına neden oluyor. Şarj istasyonlarının Türkiye’de ve dünyadaki geleceğine dair öne çıkan başlıklar şöyle:

1. Şarj istasyonlarının sayısının elektrikli araç sayılarıyla orantılı olarak artırılması planlanıyor. Şarj istasyonlarının 2035 yılına kadar dünya genelinde 210 milyona ulaşması bekleniyor.
2. Türkiye’de 2032 yılına kadar tüm şarj istasyonlarının sayısının 122 bin sayısını bulacağı düşünülüyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından 20 Eylül 2023 tarihinde yapılan açıklamada; Türkiye genelinde 4.221 şarj istasyonunda 6.633 alternatif akım (AC) şarj noktası ve 2.228 doğru akım (DC) şarj noktası olmak üzere toplam 8.861 kamuya açık şarj noktası bulunuyor.
3. Gelişen EV teknolojileri sayesinde şarj sürelerinin kısalması ve elektrikli araçların çok daha uzun menzillerde de kullanılabiliyor olması bekleniyor. Birkaç dakika içinde tüm bataryayı dolduran ultra-hızlı şarj istasyonlarının yakın zamanda hayata geçebileceği düşünülüyor.
4. Elektrikli araçlar için kablosuz şarj istasyonlarının açılması için çalışmalar yürütülüyor. Kablosuz şarj özgürlüğü, elektrikli araçlara park ettikleri yerde şarj olabilme imkanı sunarak kullanım kolaylığını artırıyor.
5. Elektrikli araçların çevre dostu yapısına daha çok katkı sunmak adına güneş enerjisi gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerjinin de şarj istasyonların da kullanılabilmesi için çalışmalar yürütülüyor.
6. Şarj istasyonlarına kullanıcı dostu ve inovatif dijital ödeme seçenekleri getirilmesi planlanıyor.
7. Türkiye Şarj İstasyonları Haritası ve benzeri rehberlik uygulamaları artırılarak elektrikli araç sahiplerinin yol güzergahında ne kadar ve hangi konumlarda şarj istasyonu olduğu bilgisine sahip olması, şarj istasyonlarının kapasiteleri ve hızları gib bilgilere anında ulaşabilmeleri gibi geliştirmeler yakın gelecekte hayata geçmeyi bekliyor.

Elektrikli araç şarj istasyonlarının çalışma prensipleri ve elektrikli araçların geleceğine dair tüm bilgilere EV Hedef Filo ile ulaşmak mümkün.