Prizli Hibrit (PHEV) Araçlar Elektrikli Araçlara Alternatif Olabilir mi?

Otomotiv endüstrisi köklü bir değişim içinde. Fosil yakıtlardan elektrik motorlarına geçiş, sadece bir teknoloji değişimi değil. Bu durum, sürdürülebilirlik hedeflerini ve kullanıcı alışkanlıklarını derinden etkiliyor. Dönüşümün merkezindeelektrikli araç teknolojileri var. Tamamen elektrikli araçlar, kısa isimleriyle BEV; sıfır yerel emisyon vaadiyle geleceğin standardı olarak öne çıkıyor.
Bir de prizli hibrit araçlar (PHEV) bulunuyor. PHEV, bir içten yanmalı motor ile bir elektrik motorunu bir arada kullanıyor. Böylece elektrikli aracın yakıt tasarrufunu ve geleneksel içten yanmalı motorun menzil gücü, aynı araçta birleştiriyor.

Prizli Hibrit (PHEV) Araçlar Nasıl Çalışır?

Prizli hibrit araçlar, iki farklı güç ünitesini birleştiren gelişmiş sistemler olarak kabul görüyor. Bu araçlar, geleneksel hibrit araçlar (HEV) ile tam elektrikli araçlar (BEV) arasında bir köprü vazifesi görüyor. Çalışma prensibi, bu iki dünyanın verimli yönlerini akıllıca kullanmaya dayanıyor. Sistemde bir içten yanmalı motor ve bir veya daha fazla elektrik motoru bulunuyor. Bu üniteler gelişmiş bir güç kontrol yazılımı tarafından yönetiliyor.

Bu teknolojinin en belirgin farkı,batarya paketinin harici bir kaynaktan şarj edilebilmesi. Tam hibrit (HEV) araçlar enerjilerini sadece rejeneratif frenleme veya motorun çalışmasıyla geri kazanıyor. PHEV modelleri ise bir prize takılarak şarj edilebiliyor. Evde, iş yerinde veya halka açık istasyonlarda bu işlem yapılabiliyor. Bu özellik, aracın belirli bir mesafeyi tamamen elektrik gücüyle, sıfır emisyonla katetmesini sağlıyor. Yeni modellerde bu menzil 100 km'ye kadar çıkabiliyor.

PHEV Teknolojisinin Temel Bileşenleri

PHEV teknolojisi, birbiriyle entegre çalışan üç ana bileşene dayanıyor. Bu bileşenleri; içten yanmalı motor, elektrik motorları ve yüksek kapasiteli batarya olarak saymak mümkün. Yüksek güç gerektiğinde veya batarya şarjı tükendiğinde motor çalışıyor. Elektrik motoru ise düşük hızlarda ve şehir içi sürüşte çoğunlukla tek başına kullanılıyor.
Sistemin merkezinde lityum-iyon batarya yer alıyor. Bu batarya, hibrit araçlardaki bataryalardan daha yüksek kapasitede üretiliyor. Batarya kapasitesi, aracın elektrikli menzilini doğrudan belirleyen en kritik faktör.

Şarj Prosedürü ve Batarya Kapasitesi

PHEV araçların şarj süreci, tam elektrikli araçlara benziyor. Araçlar, standart ev tipi prizlerden şarj edilebiliyor. Daha yüksek güç sağlayan AC Seviye 2 şarj istasyonları da kullanılabiliyor. Çoğu PHEV modeli, yüksek hızlı DC şarjı desteklemez. Bunun nedeni batarya kapasitelerinin BEV'lere göre daha küçük olmasıdır. AC şarj, günlük kullanımda bataryayı doldurmak için genellikle yeterli görülüyor. Yeni nesil bazı lüks PHEV modellerinde ise DC şarj opsiyonu sunulmaya başlandı.

Şarj süresi, batarya kapasitesine ve kullanılan elektrikli araç şarj yönteminin gücüne göre değişiyor. Ortalama bir PHEV bataryası, Seviye 2 AC şarj ile (7.4 kW veya 11 kW) yaklaşık 2 ila 4 saat arasında tamamen dolabiliyor. Batarya kapasiteleri modelden modele büyük farklılıklar gösteriyor. Eski nesil PHEV'lerde 8-15 kWh kapasiteler yaygındı. Günümüzün yeni modellerinde bu değer 25-30 kWh seviyelerine ve üzerine çıkıyor. Kapasitedeki bu artış, elektrikli sürüş menzilini doğrudan artırıyor ve aracı günlük kullanımda bir BEV'e çok daha fazla yaklaştırıyor.

Tamamen Elektrikli (BEV) ve Prizli Hibrit (PHEV) Karşılaştırması

BEV ve PHEV arasındaki seçim kullanıcı tercihlerine göre değişkenlik gösteriyor. Yani karar daha çok kullanım senaryolarına, bütçeye ve şarj altyapısına erişime bağlı. Her iki teknoloji de elektrik motorunun avantajlarını sunuyor. Bu avantajlar arasında anlık tork, sessiz sürüş ve düşük titreşim gibi önemli unsurlar var. Ancak temel mimarileri, işletme maliyetleri ve kullanım amaçları bakımından keskin çizgilerle ayrılıyor.

BEV'ler sadece elektrik motoru ve batarya ile çalışıyor. Egzoz boruları bulunmuyor. Kullanıldıkları yerde sıfır emisyon üretiyorlar. Mekanik olarak da daha basit yapıya sahipler. İçten yanmalı motorun getirdiği yağ değişimi, bujiler, egzoz sistemi gibi bakım kalemleri bu araçlarda bulunmuyor. PHEV'ler ise bir geçiş teknolojisi olarak görülebilir. Elektrikli ve içten yanmalı motorlu araçların özelliklerini aynı anda bünyesinde barındırıyor. Bu da genelde avantaj olsa da  bakım kısmında ek maliyet çıkarabiliyor. Hem elektrikli sürüş sisteminin hem de içten yanmalı motorun periyodik bakımları gerekiyor.

Aşağıdaki tablo, iki teknoloji arasındaki temel farkları özetliyor.

Menzil ve Performans Analizi

Menzil, iki teknoloji arasındaki en belirgin fark olarak kabul ediliyor. Batarya teknolojisindeki hızlı gelişmeler sayesinde BEV'ler bir adım öne çıkıyor. Artık tek şarjla 400, 500 veya 600 km'nin üzerinde menzile ulaşan elektrikli araç modelleri  mevcut. PHEV'lerde ise elektrikli araç menzili genellikle 50 ile 100 km civarında seyrediyor. Bu menzil birçok kullanıcının işe gidip gelme, alışveriş gibi ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli. Elektrikli aracın bataryası tükendiğinde, araç otomatik olarak benzinli motorla çalışan bir hibrite dönüşüyor.

Toplam menzil konusunda PHEV'lerin daha avantajlı olduğunu söylemek mümkün. Şarj istasyonu bulunamayan durumlarda esneklik sunuyor. En yakın benzin istasyonundan yakıt alıp yola devam etme seçeneği, bazı kullanıcılar için belirleyici. Performans açısından, her iki teknoloji de dinamik ve seri bir sürüş sunuyor. Elektrik motorunun sağladığı anlık tork bunu mümkün kılıyor. Ancak PHEV'ler hem içten yanmalı motor, hem de batarya taşıdıkları için genellikle BEV'lere göre daha ağırlar.

Şarj Altyapısı ve Kullanım Kolaylığı

BEV kullanıcıları için şarj altyapısına erişim zorunlu. Uzun yolculuklar, DC hızlı şarj istasyonlarının bulunduğu güzergahlar üzerinden planlanıyor. Evde veya işyerinde özel bir şarj ünitesine sahip olmak, BEV verimliliğini artırıyor. Şarj süreleri, DC istasyonlarda 30 dakikanın altına inebiliyor, ev tipi AC şarjda ise batarya kapasitesine bağlı olarak saatler sürebiliyor.

PHEV'ler bu konuda çok daha esnek. Günlük elektrikli menzili doldurmak için evdeki standart priz bile çoğu zaman yeterli oluyor. Elektrikli menzil tükendiğinde araç normal bir benzinli araç gibi kullanılmaya devam ediyor. Bu durum, şarj altyapısının henüz gelişmediği bölgelerde yaşayanlar için bir avantaj. PHEV, şarj etme zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. Ancak bu esneklik, elektrikli araç teknolojisinin çevresel faydalarını azaltmış oluyor.

Maliyet ve Çevresel Etki

PHEV'ler ilk satın alma maliyetinde benzer sınıftaki BEV'lere kıyasla daha uygun fiyatlara sahip. Ancak BEV fiyatları, gelişen batarya teknolojilerinin bir sonucu olarak düşüş eğiliminde. Diğer masraf kalemlerinde de BEV'ler daha avantajlı. Elektriğin fosil yakıtlara göre daha ucuz bir enerji kaynağı olması nedeniyle BEV'lerin işletme maliyeti çok daha düşük. BEV'lerin daha az hareketli parçaya sahip olması, bakım maliyetlerini de düşürüyor. Bu araçlarda yağ, filtre, kayış değişimi gibi kalemler bulunmuyor.

Çevresel etki, bu karşılaştırmanın en karmaşık noktası. Teoride, günlük kısa mesafelerde sürekli elektrikle şarj edilen bir PHEV, çok düşük emisyon değerleri sunuyor. Pratikte ise işler değişiyor. Araştırmalar birçok kullanıcının aracını düzenli şarj etmediğini gösteriyor. Bu durumda PHEV,  standart bir içten yanmalı motorlu araca dönüşüyor. Emisyonları beklenenden çok daha yüksek çıkıyor. BEV'ler ise daima sıfır emisyona sahip. Toplam çevresel etkileri, şarj edildikleri elektriğin nasıl üretildiğine bağlı olarak değişiyor.

Prizli Hibrit Araçlarda Yeni Dönem: Neler Değişiyor?

Prizli hibrit teknolojisi, uzun süre en iyi ara çözüm veya geçiş teknolojisi olarak pazarlandı. Ancak son zamanlarda bağımsız analizler, bu teknolojinin gerçek dünya kullanım sonuçlarını sorgulamaya başladı.  Emisyon değerleri mercek altına alındı. Özellikle Avrupa ve Çin gibi kilit pazarlardaki yeni emisyon standartları, PHEV üreticilerini zorluyor. Bu durum, prizli hibrit araçlarda yeni dönem olarak bilinen bir teknolojik dönüşümü tetikledi.

Yeni dönemin temel sorunu, kullanıcıların şarj alışkanlıkları. Yapılan araştırmalar, özellikle şirket aracı olarak kullanılan PHEV'lerin az şarj edildiğini ortaya koyuyor. Araçlar çoğunlukla benzin motoruyla kullanılıyor. Bu durum, laboratuvar testlerinde (WLTP) ölçülen düşük CO2 emisyon rakamlarının gerçek hayatta yakalanamamasına neden oluyor. Yeni düzenlemeler, tam da bu teorik ve pratik arasındaki boşluğu kapatmayı hedefliyor.

Avrupa Birliği ve Çin'deki Yeni Düzenlemeler

Avrupa Birliği, Euro 7 standartları ve utility factor (kullanım faktörü) hesaplamalarıyla harekete geçti. PHEV emisyonlarını daha gerçekçi bir temele oturtmayı amaçlıyor. Bu yeni metodoloji, araçların ne kadar süre elektrikle kullanıldığını varsayan katsayıları değiştiriyor. Yeni katsayılar, elektrikli sürüş oranını daha düşük kabul ediyor. Bu da kağıt üzerindeki ortalama CO2 emisyon rakamlarını yükseltiyor. Sonuç olarak, üreticilerin devlet teşviklerini ve vergi avantajlarını kaybetme riski doğuyor.

Çin de benzer bir regülasyon yolu izliyor. WLTC test prosedürlerini güncelleyerek PHEV'lerin elektrikli kullanım payını daha düşük hesaplıyor. Emisyon limitleri sıkılaştırılıyor. Üreticilerin bu yeni ve sıkı limitleri karşılayabilmek için tek bir çözümü var: Araçlarına çok daha büyük kapasiteli bataryalar eklemek. Daha büyük batarya, daha uzun elektrikli menzil demektir. Aynı zamanda maliyetin ve aracın toplam ağırlığının artması anlamına gelir. Bu durum, PHEV'leri fiyat olarak tam elektrikli BEV'lerle doğrudan rekabete sokuyor.

Batarya Teknolojisindeki Gelişmeler ve Menzil Artışı

Sıkılaşan düzenlemelere uyum sağlamak isteyen otomobil üreticileri, çözümü batarya teknolojisinde buluyor. Yeni nesil PHEV'ler artık 25 kWh, 30 kWh veya 35 kWh'ı aşan batarya paketleriyle donatılıyor. Sadece birkaç yıl önce 8-10 kWh kapasiteler standart kabul ediliyordu. Bu artış çok önemlidir. Örneğin, bazı yeni lüks segment PHEV modelleri artık 100 km'nin, hatta 120 km'nin üzerinde tam elektrikli menzil sunuyor.

Menzildeki bu artış, PHEV'lerin kullanım amacını temelden değiştiriyor. Bu araçlar, günlük kullanımda neredeyse bir BEV gibi davranıyor. Kullanıcıların çoğunluğunun günlük sürüş mesafesi 50-60 km'nin altında. 100 km'lik elektrikli menzil, kullanıcıların benzin motorunu çalıştırmadan günlük işlerini halletmelerine imkan tanıyor.. Aracı akşam evde şarj etmek yeterli oluyor. Bu senaryoda içten yanmalı motor, sadece uzun yolculuklar için bir menzil uzatıcı veya bir güvence görevi görüyor.

PHEV Araçlar Gelecek için Sürdürülebilir Bir Seçenek mi?

Prizli hibritlerin gelecekteki pazar payı ve konumu, otomotiv dünyasında sıkça tartışılıyor. Bir yanda BEV teknolojisinin hızla olgunlaşması, artan menziller ve düşen maliyetler var. Diğer yanda sıkılaşan emisyon kuralları ve PHEV'lerin artan karmaşıklığı yer alıyor. PHEV'lerin sürdürülebilir bir seçenek olup olmadığı, kullanım alışkanlıklarına ve teknolojik adaptasyona bağlı görünüyor.
Eğer PHEV'ler, yeni nesil uzun menzilli versiyonlarıyla, düzenli olarak şarj edilen araçlar haline gelirse, düşük emisyonlu geleceğe geçişi destekleyebilirler. Çoğunlukla elektrikli modda kullanılmaları gerekir. Ancak, sadece vergi avantajları için satın alınıp, şarj edilmeden benzinle kullanılmaya devam edilirse farklı bir tablo ortaya çıkar. Bu durumda çevresel hedeflere ulaşmada bir engel teşkil edebilirler.

Kullanıcı Alışkanlıkları ve Gerçek Dünya Emisyonları

PHEV teknolojisinin başarısı, doğrudan kullanıcı davranışlarına bağlı. Bir PHEV sahibinin aracını her gece şarj etme disiplini göstermesi gerekiyor. Bu, teknolojinin vaat ettiği düşük işletme maliyetine ve çevresel faydaya ulaşmak için temel şart. Şarj disiplini olmayan bir kullanıcı, aslında gereksiz yere ağır bir batarya taşıyan verimsiz bir benzinli araç kullanmış oluyor.

Bu durum filo yönetiminde daha da belirgindir. Şirketlerin sağladığı yakıt kartları, çalışanları şarj etme zahmetinden kurtararak benzin kullanmaya yöneltebiliyor. Bu noktada, elektrikli araç kiralama ve filo çözümleri sunan şirketler için telematik sistemleri devreye giriyor. PHEV'lerin şarj verilerini takip eden, raporlayan ve sürücüleri şarj etmeye teşvik eden sistemler, gerçek dünya emisyonlarını düşürmenin anahtarı olabiliyor. .

Pazar Trendleri ve Üretici Stratejileri

Mevcut pazar trendleri, PHEV'lerin geleceği için farklı sinyaller veriyor. Bazı büyük otomobil üreticileri, PHEV yatırımlarını azalttıklarını açıkladı. Özellikle Avrupa pazarındaki yeni düzenlemeler bu kararda etkili oldu. AR-GE bütçeleri doğrudan BEV'lere odaklanıyor. BEV maliyetleri düştükçe, iki karmaşık motor sistemini (İYM + Elektrik) bir arada üretmenin maliyet yükü artıyor.
Yine de, diğer üreticiler PHEV'leri stratejik bir güvenlik ağı olarak görmeye devam ediyor. Şarj altyapısının yavaş geliştiği pazarlar buna örnek verilebilir. Menzil kaygısının yüksek olduğu tüketici segmentlerinde, uzun menzilli PHEV'ler hala cazip bir seçenek. Üreticiler, PHEV'leri artık bir hibrit olarak değil, bir menzil uzatıcılı elektrikli araç (RE-EV) olarak yeniden konumlandırıyor. Bu şekilde teknolojiyi daha niş bir alanda canlı tutmaya çalışıyorlar.

Hangi Kullanıcı Profili için Hangi Teknoloji Daha Uygun?

BEV ve PHEV arasında tek bir doğru teknoloji yok. Sadece kullanıcının ihtiyacına uygun teknoloji vardır. Karar, bireysel kullanıcının veya kurumsal filonun günlük rutinlerine göre verilmeli. Şarj imkanları, bütçe ve sürüş alışkanlıkları bu kararı etkiliyor. Doğru ihtiyaç analizi yapıldığında, her iki teknoloji de kendi kulvarında verimli, ekonomik ve çevreci çözümler sunma potansiyeline sahip. Günlük kat edilen mesafe, evde veya işyerinde özel şarj olanağı ve yıllık uzun yolculuk sıklığı dürüstçe analiz edilerek bir seçim yapılmalı.

Aşağıdaki tablo, farklı kullanıcı profilleri için hangi teknolojinin daha mantıklı olabileceğini gösteriyor:

Şehir İçi Kullanım ve Kısa Mesafeler

Günlük rotası belirli olan, evinde veya işyerinde güvenilir şarj erişimi bulunan kullanıcılar için BEV'ler mantıklı bir çözüm. Şehir içinde günde ortalama 50-60 km'den az yol yapan bir kullanıcı, orta menzilli bir BEV'i haftada bir veya iki kez şarj ederek ihtiyacını karşılayabilir. İşletme maliyetleri (yakıt ve bakım) bu senaryoda minimuma iner. Kullanım konforu en üst düzeyde tanımlanıyor.

Aynı profil için yeni nesil, yüksek elektrikli menzile sahip bir PHEV de uygun olabiliyor. Bu kullanıcı, aracını her gün evde şarj ederek neredeyse hiç benzin tüketmeden kullanabiliyor. PHEV, bu senaryoda BEV'e kıyasla ek bir avantaj sunuyor. Hafta sonu kaçamakları veya acil durumlarda ortaya çıkan plansız uzun yollar için bir B planı esnekliği sağlıyor.

Uzun Yol ve Şarj Altyapısı Kısıtları

Sık sık şehirler arası yolculuk yapanlar için PHEV'ler güçlü bir alternatif. Şarj altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde yaşayan kullanıcılar için de bu durum geçerli. BEV ile uzun yol yapmak, güzergah üzerindeki DC hızlı şarj istasyonlarına göre planlama yapmayı gerektiriyor. Belirli aralıklarla mola vermek zorunlu bir durum. Bu durum, bazı kullanıcılar için zaman kaybı veya stres kaynağı olarak görülebiliyor.

PHEV, bu stresi ve planlama zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. Elektrikli menzil bittiğinde, araç herhangi bir benzin istasyonundan dakikalar içinde yakıt alarak yola kesintisiz devam ediyor. Evinde veya apartmanında özel şarj istasyonu kurma imkanı olmayanlar için de PHEV bir seçenek. Şarj zorunluluğu olmaksızın elektrikli sürüş deneyimine kısmi bir giriş yapma olanağı sunuyor. Bu esneklik, PHEV'lerin BEV'lere karşı koruduğu en önemli avantaj.

Elektrikli ve hibrit araçlar hakkında en güncel bilgiler EV Hedef Filo’da sizi bekliyor!